Τρώες

Κ.Π. Καβάφης

Είν’ η προσπάθειές μας, των συφοριασμένων·
είν’ η προσπάθειές μας σαν των Τρώων.
Κομμάτι κατορθώνουμε· κομμάτι
παίρνουμ’ επάνω μας· κι αρχίζουμε
νάχουμε θάρρος και καλές ελπίδες.

Μα πάντα κάτι βγαίνει και μας σταματά.
Ο Aχιλλεύς στην τάφρον εμπροστά μας
βγαίνει και με φωνές μεγάλες μάς τρομάζει.—


Είν’ η προσπάθειές μας σαν των Τρώων.
Θαρρούμε πως με απόφασι και τόλμη
θ’ αλλάξουμε της τύχης την καταφορά,
κ’ έξω στεκόμεθα ν’ αγωνισθούμε.

Aλλ’ όταν η μεγάλη κρίσις έλθει,
η τόλμη κι η απόφασίς μας χάνονται·
ταράττεται η ψυχή μας, παραλύει·
κι ολόγυρα απ’ τα τείχη τρέχουμε
ζητώντας να γλυτώσουμε με την φυγή.

Όμως η πτώσις μας είναι βεβαία. Επάνω,
στα τείχη, άρχισεν ήδη ο θρήνος.
Των ημερών μας αναμνήσεις κλαιν κ’ αισθήματα.
Πικρά για μας ο Πρίαμος κ’ η Εκάβη κλαίνε.

Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984

Νοικοκυραίοι, ραντιέρηδες, καιροσκόποι

του Αρίστου Δοξιάδη

anamorfosis.net

ΛΟΓΟΠΛΑΙΣΙΟ

Καθαρεύουσα και δημοτική

Ο τρόπος που συζητάμε για την οικονομία άλλαξε άρδην, μέσα σε λίγους μήνες. Πριν ξεσπάσει η δική μας κρίση του χρέους ο δημόσιος διάλογος δεν διέφερε πολύ από τον αντίστοιχο στις δυτικές χώρες. Είχαμε τις κλασικές συζητήσεις υπέρ του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα, υπέρ της τόνωσης της ζήτησης ή της περικοπής δαπανών, για το φιλελευθερισμό και τη σοσιαλδημοκρατία, κ.ο.κ.

Λίγοι σχολιαστές επέμεναν στις ελληνικές ιδιαιτερότητες. Για παράδειγμα ότι το Δημόσιο δεν είναι Δημόσιο όταν το έχουν αλώσει ιδιωτικά και συντεχνιακά συμφέροντα, και το ιδιωτικό δεν είναι ιδιωτικό όταν ζει από το δημόσιο χρήμα. Αλλά αυτές οι φωνές δεν ήταν παρούσες ούτε στο λόγο των κομμάτων, ούτε των καναλιών, ούτε φυσικά στη χάραξη της κυβερνητικής πολιτικής.

Οι τεχνοκράτες ασχολούνταν περισσότερο με το επίσημο, παρά με το πραγματικό. Με το ύψος, π.χ., των φορολογικών συντελεστών, αλλά όχι με τους φόρους που πραγματικά πλήρωναν οι επιχειρήσεις – πολύ ψηλότερους από την επίσημη κλίμακα όταν το ΣΔΟΕ επέδραμε επί δικαίων και αδίκων, πολύ χαμηλότερους όταν ο επιχειρηματίας είχε τον τρόπο του.

το υπόλοιπο κείμενο εδώ

"When I am laid in earth"

From the opera, Dido and Aeneas, by Henry Purcell (libretto by Nahum Tate).

"When I am laid in earth"
(Dido's Lament)  

Thy hand, Belinda, darkness shades me,
On thy bosom let me rest,
More I would, but Death invades me;
Death is now a welcome guest.

When I am laid, am laid in earth, May my wrongs create
No trouble, no trouble in thy breast;
Remember me, remember me, but ah! forget my fate.
Remember me, but ah! forget my fate.

Κωλοέλληνες

Στίχοι: Διονύσης Σαββόπουλος
Μουσική: Διονύσης Σαββόπουλος
Πρώτη εκτέλεση: Διονύσης Σαββόπουλος

http://www.savvopoulos.net/

Μελαμψές φυλές
κοντοπόδαρες,
Σειλινοί του κράτους
που ξερνάει και να `τους,
τσιφτετέλληνες
με γονείς ληστές
των συντρόφων τους θύτες
για ανμηστία αλήτες
τώρα διοικητές.
Κράτος ασυστόλων
και πεσμένων κώλων
κωλοέλληνες.

Η χάρτα αυτού του κράτους κρύβει απάτη
που φτάνει στον γνωστό αγριορωμιό
στο ντάτσουν μιας φυλής που ζει φευγάτη
απ`ό,τι Ελληνικό στον κόσμο αυτό.

Κωλοέλληνες
μασκαρλίκια δες
στο Άλφα της Αξίας
της Αρχής της Μίας
λουτροκαμπινές.
Τιμωρός καιρός
πέντε αιώνες δύσης
εθνικής θα ζήσεις
από δω και μπρος
με αγγλικές αλφαβήτες
μαλλιαροί μου Ελλαδίτες
θλιβερές μου πορδές.

Πνεύμα αλήτικο
Ελλαδίτικο

Η ευκαιρία της κρίσεως

του Στέλιου Ράμφου

protagon.gr

Στοίχημα κάθε αντιξοότητας είναι να γίνει ευκαιρία. Το κερδίζουν όσοι προηγούνται του εαυτού τους και ξεκινούν από μέσα τους για να πιάσουν την άκρη του μέλλοντος στο κουβάρι του παρόντος. Όποιος προηγείται του εαυτού του μπορεί να τον παρατηρεί σαν τρίτος  και να τον περιλαμβάνει αυτονόητα σε κάθε σχέδιο αλλαγής των πραγμάτων. Αυτός έχει στόφα ηγέτη και όπως οι κρίσεις οφείλονται σε έλλειμμα ηγετικό, όταν τούτο καλυφθεί, καλύπτονται όλα τα άλλα ελλείμματα. Η απαξίωση του συνόλου του πολιτικού συστήματος δείχνει πως η χώρα μας περιμένει ηγέτη.

Αν και προϊόν των περιστάσεων, ο ηγέτης βοηθά το χρόνο να κυοφορήσει , να γεννήσει και να ξαναγεννηθεί. Είναι ο επιβήτορας και η μαμή του χρόνου  και με τις ιδιότητες αυτές υποστηρίζει την τύχη του. Αρετή έχει την αυτοσυνείδηση. Εκείνη του μαθαίνει τα όριά του και τον προστατεύει από την ψευδαίσθηση μιας αυτάρκειας η οποία εν ονόματι της υστεροφημίας τείνει να τον κάνει εξάρτημα της μηχανής του χρόνου. Εκεί που δεν κρεμόταν από τη σκέψη του ακόμη και όταν σκεπτόταν, τώρα φτάνει να νομίζει ότι σκέφτεται και όταν δε σκέφτεται τίποτα.

Ο ηγέτης αρθρώνει όσα θα ήθελε άναρθρα η ομάδα. Ανοίγει δρόμο στα όνειρά της και αλλάζει τον τρόπο που τα ζει, κάνοντάς την να σκέφτεται, όταν τα βλέπει, πως είναι όνειρα και πρέπει να κάνει κάτι για αυτά. Ανακαλύπτει, δηλαδή, την ιδέα του μόνος του και μαζί της βρίσκει τη δύναμη να ξεπερνά τους περιορισμούς του εαυτού, του παρελθόντος και του περιβάλλοντος. Μπορεί έτσι να περιγράφει κοινούς σκοπούς στην ομάδα, να της προσφέρει ταυτότητα και αυτοπεποίθηση στην αποστολή όπου την καλεί και να γυρνά ενωτικά ένα ισχυρότατο ανεξέλεγκτο συναίσθημα, το οποίο μετέωρο είτε υπολογιστικό καταλαβαίνει μόνο την αυτοκαταστροφική διάσπαση.

Με λόγια των σαμουράι: «ο ηγέτης νικά πρώτα και κατόπιν πολεμά». Άτομο που αντιλαμβάνεται ταχύτατα και αποφασίζει σταθερά, ο ηγέτης ξέρει να επιλέγει συνεργάτες και να τους ακούει. Όμως στην περίπτωσή του ο δείκτης υψηλής φυσικής νοημοσύνης χρειάζεται τη συναισθηματική νοημοσύνη της ωριμότητας. Η συναισθηματική νοημοσύνη εμποδίζει το ακαταλόγιστο της θέλησης να δικαιωθεί στην παραζάλη της μάχης και η μέθη της επιβολής να σκοτίσει τη συνείδηση. Τα βιώσαμε στην Ελλάδα κατά την πτώση της απριλιανής δικτατορίας, οπότε η γενιά του Πολυτεχνείου με την υπεροψία ενός νικητή που δεν ενδιαφέρθηκε να σκεφτεί τη νίκη του, εξαργύρωσε βιαστικά το επίτευγμα, με τα σύμβολα και τα προνόμια της εξουσίας. Χωρίς στοιχειώδη εφόδια η γενιά τούτη η οποία κυβερνά ως σήμερα, ακολούθησε με ασύνειδη μακαριότητα το δρόμο του λαϊκισμού, υποδαύλισε ένα πνεύμα εμφυλίου πολέμου και οδήγησε τον τόπο στη σημερινή κατάντια. Ήταν ίσως το μόνο που μπορούσε να κάνει με μια σκέψη βγαλμένη από την ιδεολογική παράνοια.

Η ιδεολογία που έφερε αναδρομικά το εμφυλιακό μένος ως περιεχόμενο της πολιτικής σε ειρηνική περίοδο, τροφοδότησε φαντασιώσεις ‘’απελευθερώσεων΄΄ οι οποίες συγκάλυψαν χρόνια νοσήματα, όπως η βαθύτατη αδιαφορία του μέσου Έλληνα για ό,τι σχετίζεται με την κατηγορία των κοινών αγαθών, την καθαριότητα, ας πούμε, των δρόμων, τη δημόσια εκπαίδευση και υγεία ή τα δημόσια οικονομικά. Κολλημένος σε όσα του ανήκουν, ο Ρωμιός διατηρεί και αναπαράγει την ψυχολογία μικρού παιδιού, το οποίο βρίσκει ασφάλεια, όχι όμως και ενηλικίωση, στην πατρική προστασία του κρατισμού, του κομματικού- συντεχνιακού συστήματος και της διαπλοκής με τους εκάστοτε κυβερνώντες.

Οι λαϊκίστικοι παληκαρισμοί της μεταπολίτευσης διαθέτουν βαθύτερα ερείσματα στη διχαστική ροπή που δηλητηριάζει τη συλλογική μας ψυχή. Δύσκολα θα ακούσεις στις συντροφιές καλό λόγο για απόντα, σαν να μειώνει η όποια αξία του τη δική μας εικόνα στα μάτια των άλλων, ενώ στην πραγματικότητα απειλούμαστε από τον παιδικό εαυτό μας.

Υπάρχει ωστόσο και κάτι πιο κρίσιμο: η μυθική πίστη στο υπέρλογο διαπερνά τη σκέψη μας και απωθεί τα έλλογα κριτήρια με την καθολικότητά τους, περιορίζοντάς τα σε υπολογιστική εξυπηρέτηση των γενικών επιδιώξεων που αρκούνται στην (κουτο)πονηριά. Μηδενίζουμε τον άλλο ηθικά και τον αποκλείουμε μόνο και μόνο επειδή είναι διαφορετικός άλλος, με τίμημα το μόνιμο κοινωνικό κατακερματισμό και την εκ προοιμίου αντιπαλότητα.

Ο πολυκέφαλος διαρκής εμφύλιός μας πόλεμος, δείχνει απουσία πνευματικής ανεξαρτησίας που υποδαυλίζει τη μελαγχολία της νοσταλγίας και την αισιοδοξία των αποκαλύψεων. Εδραιώνει την κοντή μνήμη η οποία δεν αφήνει να μαθαίνουμε από τα παθήματα, καλλιεργεί τις αυταπάτες της ‘’χαρισματικής’’- εννοείται άκοπης επάρκειας και απαγορεύει να αναλάβουμε ευθύνες ως πολίτες.

Μια κοινωνία μπορεί να ελπίζει όταν έχει επίγνωση πως τα ελεύθερα στις επιλογές τους άτομα είναι και υπεύθυνα για τις πράξεις τους. Αλλιώς τη θέση του μέλλοντος παίρνει η μεγαλομανία, ένα είδος παιδικής αυταρέσκειας. Τυχαία, άραγε, φτάσαμε από τις κωμωδίες των αγαθών ψυχών που επέμεναν να είναι κάτι άλλο από τον εαυτό τους, στη σουρρεαλιστική διάλυση των πάντων με τον Βέγγο; Στο πρόσωπο του τελευταίου ο Ρωμιός δεν τρέχει απλώς να βολέψει καταστάσεις με τις φαντασιώσεις του. Τρέχει και δεν φτάνει, ακριβώς γιατί δίνει στο βόλεμα εσχατολογικές διαστάσεις. Πληρώνει έτσι την ασυνειδησία  του χρόνου  και την αδυναμία του να ανοίξει στην πίστη χώρο για τη λογική και για την προσπάθεια που αυτή ζητάει.

Τα εξωτερικά δεδομένα είναι το ορατό πεδίο της μάχης. Ο ηγέτης πρέπει, επί παραδείγματι, να δώσει κατεύθυνση στη διάχυτη δυσαρέσκεια των ‘’αγανακτισμένων’’ με το αίτημα να ακουστούν και να συζητηθούν επίσημα οι αντιρρήσεις τους  και ταυτοχρόνως να πολεμά τον κόσμο των νοοτροπιών που κρύβονται πίσω από την ηθογραφία. Οφείλει να συνδυάζει τη διαίσθηση με κατανόηση ελεύθερη από ιδεολογικές προκατασκευές. Να γνωρίζει πως ο Ρωμιός ταυτίζει την αλήθεια με την εμπιστοσύνη και για αυτό τον εξαπατούν εύκολα. Αν οι επιτήδειοι κερδίζουν την εμπιστοσύνη του με καλά λόγια, αυτός πρέπει να του εμπνέει εμπιστοσύνη με το δικό του παράδειγμα.

Ο ηγέτης αφυπνίζει δυνάμεις δημιουργώντας ευκαιρίες και στις πιο ζοφερές κρίσεις, τότε που η υγεία της κοινωνίας κλονίζεται. Στην περίπτωσή μας αρρώστεια είναι η μερικότητα ως ιδιοτελής διαίρεση και σε βαθύτερο επίπεδο η δυσκολία μας να μπούμε στη θέση του άλλου με τον οποίο μοιραζόμαστε τον κόσμο. Στο χάσμα μεταξύ του Εγώ και του άλλου φουντώνουν οι διασπαστικές παρενέργειες του συναισθήματος με τις λογικές και τις συμπεριφορές τους. Η αντίληψη της ενότητας ως ταυτότητας  ματαιώνει κάθε προσδοκία σύνθεσης, καθώς αναγνωρίζει μόνο τη σύμφωνη γνώμη και τη μίμηση. Χωρίς Εσύ δεν υφίσταται Εγώ αλλά και χωρίς εαυτό η υποκειμενικότητά μου εξανεμίζεται- ταυτότητα βρίσκω εκτός μου: στην οικογένεια, τον τόπο, τη θρησκευτική κοινότητα, το πολιτικό κόμμα, τη συντεχνία, ακόμα και τη  ποδοσφαιρική ομάδα. Ο ηγέτης κόβει τους κόμπους της μερικότητας με τη δύναμη του καθολικού σκοπού τον οποίο διεκδικεί ως ενεργό υποκείμενο με τους συναγωνιστές του.

Το υποκείμενο δεν υπάρχει μόνο του, για λογαριασμό του: είναι στον εαυτό του παρόν, με συνείδηση των δυνατοτήτων του, έξω από την ψευδαίσθηση της αυτάρκειας. Δεν υφίσταται εσωτερικότητα χωρίς εξωτερικότητα. Υπάρχουμε πραγματικά μέσα από κάθε τι που μας βγάζει από την κλεισούρα. Αυτοσυνείδηση δεν είναι να κάνουμε να στρεφόμαστε μέσα μας. Είναι να μάθουμε να νιώθουμε υπεύθυνοι όχι μόνο για το δικό μας αλλά και για τον άγνωστο άλλο, όχι μόνο για την ιδιοκτησία μας αλλά και για την πολιτεία. Σε αυτή την περίπτωση δεν αρκεί απλώς να πράττουμε  αλλά κυρίως να καταλάβουμε πως για να δώσει καρπό η πράξη μας χρειάζεται την αλήθεια.



*Ο Στέλιος Ράμφος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939. Φιλόσοφος, πανεπιστημιακός, συγγραφέας δοκιμίων. Σπούδασε στη Νομική Αθηνών και συνέχισε στο Παρίσι σπουδάζοντας Φιλοσοφία. Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο της Βενσέν.  Το πλούσιο και πολυσυζητημένο συγγραφικό του έργο περιστρέφεται γύρω από  τον μαρξισμό, την οικουμενικότητα του ελληνικού πολιτισμού και τους συσχετισμούς της σύγχρονης πνευματικής δημιουργίας με την ελληνορθόδοξη παράδοση.

Χρονικός περιορισμός στην άσκηση εξουσίας

του Μιχάλη Σταθοπουλου

protagon.gr

- Αποτελεσματική αντιμετώπιση της ανομίας και ατιμωρησίας που είναι διάχυτες στην κοινωνία και συνοδεύονται συχνά από βία. Η διαρκής ή επαναλαμβανόμενη ανοχή αυτών των φαινομένων από τα αρμόδια για την αντιμετώπισή τους όργανα, που παραλείπουν να πάρουν τα αναγκαία μέτρα, συνιστά παράβαση καθήκοντος, που επίσης επιτέλους πρέπει και αυτή να τιμωρείται.

- Χρονικός περιορισμός στην άσκηση εξουσίας, πρωτίστως της πολιτικής. Π.χ. το πολύ 8ετία για τον Πρωθυπουργό, 12ετία για τους βουλευτές κλπ., ώστε να υπάρχει εναλλαγή στην εξουσία. Η διαιώνιση των ίδιων προσώπων στην εξουσία, που καταλήγουν να έχουν ως επάγγελμα την άσκηση πολιτικής, χωρίζει τους πολίτες σε μόνιμα διοικούντες και μόνιμα διοικούμενους, με περαιτέρω επακόλουθο την αλαζονεία της εξουσίας και την κατάχρησή της. Για ανάλογους λόγους χρονικός περιορισμός (π.χ. το πολύ 8ετία) της παραχώρησης συχνοτήτων σε ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς, αφού και αυτοί ασκούν (de facto) εξουσία, ίσως μεγαλύτερη από την εξουσία των πολιτικών. Και επιτέλους να σταματήσει η χωρίς άδεια λειτουργία ραδιοτηλεοπτικών σταθμών, η οποία βέβαια οφείλεται και στην (παράνομη) σύμπραξη της Πολιτείας. Πρόκειται για το κυριότερο φαινόμενο της διαπλοκής.

- Κατάργηση θεσμικών προνομίων και λήψη μέτρων κατά de facto προνομίων. Και τα πρώτα και τα δεύτερα προνόμια ευνοούν ορισμένες κατηγορίες πολιτών σε βάρος της ισότητας και του κράτους δικαίου. Παράδειγμα θεσμικού προνομίου: Η ευνοϊκή μεταχείριση των Υπουργών ως προς την ποινική ευθύνη τους (άρθρ. 86 Συντ.). Παράδειγμα de facto προνομίου: Η οικογενειοκρατία στην πολιτική και εν γένει στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.

- Περιορισμός της προστασίας των προσωπικών δεδομένων περιουσιακής φύσεως (και όχι μόνο των πολιτικών), ώστε να υπάρχει περισσότερη διαφάνεια στα εισοδήματα και στα περιουσιακά στοιχεία των φορολογουμένων (κοινωνικός έλεγχος της φοροδιαφυγής, αλλά και άλλων παρανομιών) και περισσότερη διαφάνεια στις δαπάνες των δημόσιων υπηρεσιών και οργανισμών (κοινωνικός έλεγχος της σπατάλης).

- Εισοδηματική και φορολογική πολιτική που θα ενισχύει τους οικονομικά ασθενέστερους πολίτες, θα μετακυλύει βάρη στους ευπορότερους και θα αποβλέπει βαθμιαία σε κοινωνικά δικαιότερη ανακατανομή του πλούτου.

- Οικονομική προτεραιότητα στην Παιδεία, τον Πολιτισμό και την Υγεία, μείζονα έναντι άλλων αγαθά για τον άνθρωπο και την κοινωνία.


- Κατάργηση ή, έστω, περιορισμός του πρωθυπουργοκεντρικού συστήματος λειτουργίας του πολιτεύματος. Υπάρχουν πολλοί τρόποι αντιμετώπισης των υπερεξουσιών του πρωθυπουργού. Η δημοκρατία θέλει συναινετικότερες διαδικασίες παρά συγκέντρωση εξουσίας σε ένα πρόσωπο, που τότε θα ρέπει, ακόμη και όταν οι προθέσεις είναι καλές, προς αυταρχικές αποφάσεις.

- Θεσμική πρόβλεψη της δημοκρατικής λειτουργίας των κομμάτων, ώστε να καταργηθεί το αρχηγοκεντρικό σύστημα (που επικρατεί σήμερα τουλάχιστον στα μεγάλα κόμματα), με μεταφορά ουσιαστικών αρμοδιοτήτων σε συλλογικά όργανα των κομμάτων και με πρόβλεψη συνεπειών σε περίπτωση μη τήρησης των δημοκρατικών κανόνων. Επίσης πλήρης διαφάνεια στα οικονομικά των κομμάτων.

- Κατάργηση των πάσης φύσεως συντεχνιακών κεκτημένων, που έχουν έντονα αντιδημοκρατικό χαρακτήρα, και έμπρακτη αντίσταση σε συντεχνιακές επιδιώξεις, στις οποίες μέχρι σήμερα συνεχώς υποχωρούμε ή συμβιβαζόμαστε, σε βάρος του γενικού συμφέροντος.

- Χωρισμός των αρμοδιοτήτων Πολιτείας και Εκκλησίας και διατήρηση φιλικής συνεργασίας μεταξύ τους σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος.

*O Μιχάλης Σταθόπουλος γεννήθηκε το 1938 στην Αθήνα. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και πήρε το διδακτορικό του δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο του Μονάχου. Καθηγητής του Αστικού Δικαίου στη Νομική Αθηνών από το 1972 ως το 2005. Fellow (από το 1988) του “Institute for advanced studies ‘Wissenschaftskolleg” (Βερολίνο). Υπήρξε Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Δικαιοσύνης (Οκτώβριος –  Νοέμβριος 1974), Υφυπουργός Τύπου σε υπηρεσιακή Κυβέρνηση (Μάιος 1985) και Υπουργός Δικαιοσύνης (Απρίλιος 2000-Οκτώβριος 2001).

Νίκος Αλεξίου

Υπάρχει απόλαυση στην «Σωτηρία»;

http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=544452
Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Αυγή» στις 23/05/2010.
Εδώ δημοσιεύεται ολόκληρο.


«Μάνα μου διώξε τους γιατρούς
Κι άσε με να πεθάνω,
αφού είν’ ο κόσμος ψεύτικος
τι θέλεις να σου κάνω.»

Στον χώρο αυτό το σώμα υπήρξε και εξακολουθεί να είναι ο πρωταγωνιστής ενός δράματος. Σ’ αυτόν τον χώρο κατέφυγαν για να αργοσβήσουν χιλιάδες ζωές. Για χρόνια γίνεται θέατρο της ανθρώπινης ασθένειας και δείχνει το πρόσωπο μιας κοινωνίας που νοσεί περισσότερο από τους αρρώστους της. Αποτελεί πεδίο αγώνων. Πεδίο διαρκών και ανταγωνιστικών σχέσεων εξουσίας, επιθυμίας, αποποίησης, ιδιοποίησης, εκτοπισμού, ταύτισης, διαφοράς και αντιδικίας.

Το καταπιεσμένο σώμα γίνεται κατανοητό από τους Χορκάιμερ και Αντόρνο ως μηχανισμός βαρβαρότητας: «Σε αυτή την δυσφήμιση που έκανε συστηματικά ο άνθρωπος στο ίδιο του το σώμα, η φύση εκδικείται για το ότι ο άνθρωπος την υποβίβασε σε αντικείμενο κυριαρχίας, σε ακατέργαστη ύλη. Αυτή η ανάγκη να είναι κάποιος απάνθρωπος και να καταστρέφει είναι το αποτέλεσμα μιας οργανικής καταπίεσης οποιασδήποτε ενδόμυχης σχέσης ανάμεσα στο σώμα και στο πνεύμα.»

Ο Μισέλ Φουκώ εξετάζει ενδελεχώς, κρίνοντας τον δυτικό ορθολογισμό, τον τρόπο με τον οποίο το σώμα εντάσσεται στο πολιτικό πεδίο και στις σχέσεις των εξουσιών γράφοντας: «οι σχέσεις εξουσίας ασκούν επάνω του μια άμεση επιρροή, το περικυκλώνουν, το σημαδεύουν, το χειραγωγούν, το βασανίζουν, το εξαναγκάζουν σε εργασίες, το υποχρεώνουν σε τελετουργίες, απαιτούν από αυτό κάποια σημάδια.»

Το βιολογικό και ανατομικό σώμα, το υλικό υπόστρωμα, δεν μπορεί το ίδιο να είναι μόνο κατασκευή. Υποδέχεται την πολιτισμική εγγραφή και κατανοείται ως κάτι που φέρει και θεμελιώνει τις πολιτισμικές κατασκευές. Το σώμα έχει μια ιστορία, αποτελεί μέρος της ιστορίας. Το σώμα ανήκει στην φύση αλλά ανήκει και στην κουλτούρα. Την συγκροτεί όπως οι οικονομικές και κοινωνικές δομές, την ενσαρκώνει κατά κάποιον τρόπο ως προϊόν και ως φορέας.

Η τέχνη ως προοπτική στα πλαίσια του εικαστικού project σωτηρία καλείται να επανεξετάσει τα σημεία της σύγχυσης της μνήμης, της ιστορίας, των ορίων, της ασθένειας και να επαναφηγηθεί το δίκτυο των σχέσεων ανάμεσα σε υποκείμενα και αντικείμενα, σε ταυτότητες και ετερότητες, ανάμεσα στον χρόνο και στα όρια, στην ελευθερία και την αδιαφορία. Οφείλει να κρατήσει την ένταση που ωθεί την αισθητική εμπειρία στην αναδιαμόρφωση της συλλογικής ζωής και την ένταση που αφαιρεί την δύναμη της αισθητικής ευαισθησίας από άλλες σφαίρες εμπειρίας. Καλείται να δανειστεί από τις περιοχές αδιακρισίας μεταξύ τέχνης και ζωής, τις συνδέσεις που επιφέρουν την πολιτική κατανόηση και να θέσει στο προσκήνιο την συνάντηση και ενδεχομένως την σύγκρουση ετερογενών στοιχείων.

Τα σώματα ζουν και πεθαίνουν, τρώνε και κοιμούνται, νοιώθουν πόνο, βία, απόλαυση. Η σύγκρουση για την πραγματικότητα αυτών των κοινών αντικειμένων αποτρέπει την αντικειμενοποίηση, προκαλεί ρήξη στην αντίληψή μας και φανερώνει την μυστική σύνδεση κρυμμένων πραγμάτων πίσω από την καθημερινή πραγματικότητα.

Βασίλης Βλασταράς
Απρίλιος 2010

Ending of Xanadu

Citizen Kane, Orson Welles, 1941

P.I.P. Michael Jackson